Οδύσσεια: Περίληψη, Μέρος α΄ (α – μ)

  • Επίπεδο: Αρχάριοι

  • Στόχοι:
    (α) η αρχική γνωριμία με την υπόθεση της
    Οδύσσειας,
    (β) η κατανόηση της διάρθρωσης των ενοτήτων του έπους,
    (γ) η ενίσχυση της ανάμνησης των περιεχομένων με οπτικο-ακουστικό τρόπο.

Το βίντεο, που ακολουθεί, περιγράφει με λίγα λόγια τη σειρά των γεγονότων, όπως εκτυλίσσονται από την αρχή ως το τέλος (ραψ. α – ω) της Οδύσσειας. Τα γεγονότα αυτά χωρίζονται σε μερικά μεγαλύτερα μέρη. Κάθε μέρος μπορεί να χωριστεί με τη σειρά του σε μικρότερες ενότητες, και ούτω καθ’ εξής. Οι ενότητες περιέχουν επεισόδια ΄ όλα μαζί είναι πολύ κομψά διαρθρωμένα σε ένα συνεκτικό σύνολο.

Ο χωρισμός σε αφηγηματικές ενότητες μας βοηθά να συγκρατήσουμε τη συνολική πλοκή της Οδύσσειας στη μνήμη. Οι ενότητες έχουν λογική συνέχεια κ’ συνέπεια μεταξύ τους κ’ όλες οδηγούν στην αίσια λύση του προβλήματος, αν και στην πορεία θα υπάρξουν αρκετές στιγμές αγωνίας κ’ έντασης για την τύχη των ηρώων.

Στη σελίδα αυτή θα βρεις την περίληψη για κάθε μία από τις 12 ραψωδίες του α΄ μέρους της Οδύσσειας (α – μ). Η εικονογράφηση δείχνει τη θέση των ξεχωριστών ενοτήτων μέσα στο σύνολο του έπους, ώστε να έχουμε μία συνοπτική εικόνα της Οδύσσειας και του τρόπου με τον οποίο συναρμόζονται μεταξύ τους οι ενότητες που την απαρτίζουν.

Η Οδύσσεια σε 30΄΄

Η Οδύσσεια χωρίζεται, χοντρικά, σε δύο (2) μεγάλα μέρη:

πριν και μετά την επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη

  1. Πριν την άφιξη του Οδυσσέα στην Ιθάκη
    Ραψωδίες α – μ. Στίχοι: 6.213.
  2. Μετά την άφιξη του Οδυσσέα στην Ιθάκη
    Ραψωδίες ν – ω. Στίχοι: 5.902.

                  Σύντομη επισκόπηση

Το βίντεο, που ακολουθεί, δείχνει με συνοπτικό τρόπο (διάρκεια: 4:43) πώς χωρίζεται ολόκληρη η Οδύσσεια σε διάφορα μέρη κ’ ενότητες. Βοηθά στην οπτική αποτύπωση των μερών της Οδύσσειας, όπως θα τα αναλύσουμε παρακάτω.

 

Πριν την επιστροφή του Οδυσσέα

(α’ μέρος, ραψωδίες α – μ)

Στο κομμάτι αυτό μαθαίνουμε για τις περιπέτειες του γιου (Τηλεμάχεια) και του πατέρα (Φαιακίς). Η Τηλεμάχεια αποτελείται από τις πρώτες τέσσερεις ραψωδίες (α – δ) και η Φαιακίς από τις επόμενες οκτώ ραψωδίες (ε – μ). Κάθε μία από αυτές τις ενότητες χωρίζεται, με τη σειρά του, σε μικρότερες ενότητες, που τις συνδέει κάποια κεντρική ιδέα. Ας τις δούμε πιο αναλυτικά:

Τηλεμάχεια (α – δ)

Η Τηλεμάχεια αποτελεί το 1/3 του α΄ μέρους του έπους (συνολικά, το 1/6 της Οδύσσειας). Χωρίζεται, χοντρικά, σε δύο μέρη, καθώς αρχικά παρουσιάζει τον γιο του Οδυσσέα στο σπίτι του (α + β) κ’ ύστερα μακριά από το νησί του, σ’ ένα ταξίδι αναζήτησης (γ + δ), ως εξής:

Τηλέμαχος, Τηλεμάχεια, Οδύσσεια

ραψωδίες α + β

Το πρώτο κομμάτι της Τηλεμάχειας μας δείχνει τον Τηλέμαχο στην Ιθάκη:

  • ραψωδία α

Ο ποιητής μας ενημερώνει για το βασικό πλαίσιο στο οποίο θα κινηθεί στη συνέχεια η ιστορία του (χαρακτήρες, τόποι, θέματα). Έχει έλθει η ώρα για μία νέα τροπή στην τύχη του κεντρικού ήρωα.

Γίνεται συνέλευση των θεών στον Όλυμπο: ο μεγάλος εχθρός του Οδυσσέα, ο θεός Ποσειδών, λείπει μακριά κ’ η θεά Αθηνά βρίσκει ευκαιρία να πείσει τον πατέρα της Δία να αφήσει τον Οδυσσέα να γυρίσει σπίτι του. Ο Ερμής θα μεταφέρει το μήνυμα στη Νύμφη Καλυψώ, που κρατάει τον ήρωα αιχμάλωτο.

Η ίδια η Αθηνά κατεβαίνει στην Ιθάκη με ανθρώπινη μορφή και επισκέπτεται τον γιο του Οδυσσέα, Τηλέμαχο, μοιάζοντας με τον πατρικό φίλο Μέντη. Ο εικοσάχρονος (πάνω-κάτω) Τηλέμαχος είναι παραγκωνισμένος από τους Μνηστήρες της μητέρας του μέσα στο ίδιο του το πατρικό ανάκτορο. Η Αθηνά / Μέντης χρησιμοποιεί διάφορους τρόπους για να δώσει θάρρος στον νεαρό, του υποδεικνύει ένα σχέδιο δράσης και, τέλος, φεύγει φανερώνοντάς του την πραγματική, θεϊκή της ιδιότητα.

Ο Τηλέμαχος, πράγματι, αποκτά μια νέα αυτοπεποίθηση κ’ αυτό φαίνεται στους διαλόγους που κάνει τόσο με την μητέρα του, όσο και με τους Μνηστήρες. Αργά το βράδυ, το ανάκτορο αδειάζει και η γριά υπηρέτρια Ευρύκλεια, που μεγάλωσε τον Τηλέμαχο σαν δεύτερη μητέρα, τον βοηθά να πέσει για ύπνο.

  • ραψωδία β:

Ξημερώνει και ο Τηλέμαχος συγκαλεί συνέλευση των Ιθακησίων. Ο νεαρός παίρνει τον λόγο και καταγγέλλει τη συμπεριφορά των Μνηστήρων. Ζητά από τους συντοπίτες του να του συμπαρασταθούν. Οι Μνηστήρες επιμένουν στη στάση τους κ’ κατηγορούν την Πηνελόπη με τα κόλπα της: αυτή, που δεν θέλει να παντρευτεί, είναι η αιτία που μένουν ακόμα εκεί. Ο νέος ζητά πλοίο για να φύγει γυρεύοντας νέα του πατέρα Οδυσσέα. Οι Μνηστήρες δέχονται να φροντίσουν γι’ αυτό δυο πατρικοί φίλοι από την Ιθάκη κ’ διαλύουν τη συνέλευση.

Ο Τηλέμαχος προσεύχεται στην Αθηνά, που καταφτάνει με τη μορφή ενός άλλου πατρικού φίλου από την Ιθάκη, του Μέντορα, και εξηγεί στον νέο ένα σχέδιο για να αναχωρήσουν κρυφά από το νησί.

Ο Τηλέμαχος επιστρέφει στο παλάτι και έχει έναν έντονο διάλογο με τους Μνηστήρες. Ύστερα ζητά από την Ευρύκλεια να τον βοηθήσει, κρυφά, στην προετοιμασία του ταξιδιού κ’ συνεννοείται με τους συντρόφους του, το πλήρωμά του, για την αναχώρηση. Η Αθηνά βυθίζει σε ύπνο τους Μνηστήρες και ο Τηλέμαχος βρίσκει ευκαιρία να ξεγλιστρήσει για το λιμάνι.

ραψωδίες γ + δ

Το δεύτερο κομμάτι της Τηλεμάχειας περιγράφει την επίσκεψη του Τηλέμαχου στην Πελοπόννησο προκειμένου να μάθει νέα για τον πατέρα του:

Τηλέμαχος, ταξίδι σε Πύλο (Νέστωρ) κ' Σπάρτη (Μενέλαος), Τηλεμάχεια

  • ραψωδία γ

Ο Τηλέμαχος κ’ η Αθηνά / Μέντωρ φτάνουν στην παραλία της Πύλου, όπου ο βασιλιάς Νέστωρ με την οικογένειά του κ’ πολύ λαό θυσιάζουν ταύρους στον Ποσειδώνα. Υποδέχονται τον Τηλέμαχο και ο Νέστωρ τους διηγείται όσα ξέρει: πώς έγινε η αναχώρηση του Οδυσσέα και των άλλων Αχαιών αρχηγών από την Τροία, πώς δολοφονήθηκε ο Αγαμέμνων από τη γυναίκα του κ’ τον εραστή της και πώς εκδικήθηκε ο γιος του σκοτωμένου τους φονιάδες. Συμβουλεύει τον Τηλέμαχο να επισκεφθεί τον βασιλιά της Σπάρτης Μενέλαο. Η Αθηνά αναχωρεί, φανερώνοντας κ’ πάλι την θεϊκή της ιδιότητα.

Ο Νέστωρ φιλοξενεί τον Τηλέμαχο στο ανάκτορό του και, την επόμενη μέρα, ο γιος του Οδυσσέα φεύγει με άρμα για τη Σπάρτη, συνοδευόμενος από τον νεότερο γιο του Νέστορα, Πεισίστρατο. Το βράδυ δέχονται φιλοξενία καθ’ οδόν κ’ την επόμενη μέρα συνεχίζουν τον δρόμο τους.

  • ραψωδία δ

Ο Τηλέμαχος κ’ ο Πεισίστρατος φτάνουν στο παλάτι του Μενέλαου την ώρα που γίνεται γαμήλιο γλέντι για τα παιδιά του βασιλιά. Ο Μενέλαος καλεί τους ξένους στο τσιμπούσι. Υποπτεύεται ότι ο ξένος του είναι γιος του Οδυσσέα ΄ η βασίλισσα Ελένη έρχεται κ’ μιλά ανοιχτά για την ομοιότητα του νεαρού με τον πατέρα του ΄ ο Μενέλαος επιβεβαιώνει. Κλαίνε όλοι μαζί για την κακή μοίρα των δικών τους. Η Ελένη ρίχνει κρυφά στο κρασί ένα φάρμακο για να μη νιώθουν πόνο στην ψυχή ΄ συζητάνε για το ξύλινο άλογο της Τροίας (Δούρειο Ίππο) κι έπειτα πέφτουν για ύπνο.

Την άλλη μέρα, ο Μενέλαος αφηγείται στον Τηλέμαχο τις περιπέτειές του στην Αίγυπτο, μεταφέρει κάποιες παλιές “ειδήσεις” για ήρωες του Τρωικού πολέμου, καθώς κ’ όσα ξέρει για την κατάσταση του Οδυσσέα (βρίσκεται σε ένα μακρινό νησί κ’ δεν μπορεί να φύγει).

Ο ποιητής αφήνει τον Τηλέμαχο στη Σπάρτη και μας μεταφέρει πίσω στην Ιθάκη, όπου οι Μνηστήρες μαθαίνουν για την αναχώρηση του Τηλέμαχου. Οργισμένοι κ’ ανήσυχοι, καταστρώνουν σχέδιο για να τον εξοντώσουν πριν επιστρέψει στο νησί. Κάποιοι από αυτούς αναχωρούν άμεσα για να στήσουν θαλασσινή ενέδρα.

Φαιακίς (ε – μ)

Πρόκειται για τη δεύτερη ενότητα του πρώτου μέρους της Οδύσσειας. Καλύπτει οκτώ ραψωδίες, αποτελώντας έτσι τα υπόλοιπα 2/3 από αυτό το α΄ μέρος του έπους. Συνολικά, καλύπτει τα 2/6 ολόκληρης της Οδύσσειας.

Αφού έχουμε ακούσει τόσα για τον Οδυσσέα κ’ έχουμε γνωρίσει από κοντά την οικογένεια κ’ τους φίλους του, είναι καιρός να γνωρίσουμε και τον ίδιο τον ήρωα του έπους. Πρώτα τον συναντάμε στο “παρόν” του κ’ στη συνέχεια μαθαίνουμε τι είχε συμβεί από την άλωση της Τροίης ως εκείνη τη στιγμή.

Οδύσσεια, Οδυσσέας, περιπέτειες, Φαιακίς

Από την Ωγυγίη στη Σχερίη (ε – θ)

Το πρώτο κομμάτι της Φαιακίδας (4 ραψωδίες) μας δείχνει το ταξίδι του Οδυσσέα από το νησί της Καλυψώς ως τη λαμπρή υποδοχή του από τον λαό των Φαιήκων, στο νησί των οποίων φτάνει μετά από ναυάγιο. Εκεί συμβαίνουν διάφορα μέσα σε λίγες μέρες, πάντοτε με κεντρικό πρόσωπο τον ναυαγισμένο ήρωα.

  • ραψωδία ε

Οι θεοί έχουν ξανά συνέλευση στον Όλυμπο. Η Αθηνά παραπονιέται στον Δία, ότι δεν έχει πάει ακόμα ο Ερμής στην Καλυψώ, κ’ πετυχαίνει έτσι την άμεση αναχώρηση του αγγελιοφόρου θεού για το νησί της Νύμφης, την Ωγυγίη.

Ο Ερμής μεταφέρει τα μαντάτα στην Καλυψώ ΄ εκείνη διαμαρτύρεται, αλλά δεν μπορεί να αψηφήσει την εντολή του Δία. Σε μία τελευταία προσπάθεια να πείσει τον ήρωα να μείνει μαζί της, του υπόσχεται αθανασία, όμως εκείνος είναι αμετάπειστος. Σκαρώνει στα γρήγορα μία σχεδία κ’ φεύγει, μαζί με τις προμήθειες που του δίνει η θεά.

Ο Ποσειδών παίρνει χαμπάρι τον ήρωα μεσοπέλαγα κ’ του ρίχνει μία τρικυμία κατακέφαλα. Η σχεδία διαλύεται, αλλά μία θαλασσινή θεά σώζει τον Οδυσσέα από πνιγμό. Ο ήρωας ξεβράζεται σε μιαν άγνωστη ακτή (Σχερίη, νησί των Φαιήκων) κ’ πέφτει εξουθενωμένος για ύπνο μέσα στις πυκνές φυλλωσιές.

  • ραψωδία ζ

Ο ποιητής εξιστορεί σύντομα την προέλευση των Φαιήκων κ’ της βασιλικής οικογένειας του νησιού. Η Αθηνά παρουσιάζεται στον ύπνο της βασιλοπούλας Ναυσικάς με τη μορφή μιας φίλης της κ’ της βάζει την ιδέα να κατέβει στο ποτάμι να πλύνει ρούχα. Πράγματι, η Ναυσικά ζητά άδεια κ’ άμαξα από τον πατέρα της Αλκίνοο και, μαζί με τις κοπέλες που τη συνοδεύουν, πάει στα “πλυντήρια” κοντά στην παραλία.

Η Αθηνά κάνει έτσι, ώστε να ξυπνήσει ο Οδυσσέας εγκαίρως κ’ να ικετέψει τη βασιλοπούλα να τον βοηθήσει. Η Ναυσικά περιποιείται τον ξένο κ’ στη συνέχεια τον καθοδηγεί να ακολουθήσει την άμαξά της ως τα πρόθυρα της πόλης, όπου βρίσκεται ναός της Αθηνάς. Ο Οδυσσέας σταματά στον ναό κ’ προσεύχεται στη θεά.

  • ραψωδία η

Η Ναυσικά φτάνει στο ανάκτορο του πατέρα της. Η Αθηνά, με τη μορφή νεαρής κοπέλας, δείχνει στον Οδυσσέα τον δρόμο για το ανάκτορο του Αλκίνοου κ’ τον συμβουλεύει να γυρέψει πρώτα τη βασίλισσα Αρήτη. Ο Οδυσσέας, καλυμμένος από τη θεά με παχιά ομίχλη που τον κάνει αόρατο στους διαβάτες, θαυμάζει στον δρόμο τη χώρα των Φαιήκων. Ύστερα, αόρατος ακόμα, μπαίνει στο ανάκτορο κ’ πέφτει ικέτης στα πόδια της βασίλισσας, όπως τον έχουν συμβουλέψει τόσο η Ναυσικά, όσο και η Αθηνά / νεαρή κοπέλα.

Οι Φαίηκες υποδέχονται τον ξένο κ’ η Αρήτη τον ρωτά πούθε έφτασε στα μέρη τους. Ο Οδυσσέας, χωρίς να αποκαλύψει ακόμα την πραγματική του ταυτότητα, διηγείται την περιπέτειά του από το νησί της Καλυψώς ως το νησί των Φαιήκων. Αργά το βραδυ, η οικογένεια κ’ ο ξένος πέφτουν για ύπνο στο ανάκτορο.

  • ραψωδία θ

Την επόμενη μέρα, ο Αλκίνοος συγκαλεί συνέλευση των Φαιήκων. Τους παρουσιάζει τον ξένο κ’ προτείνει να τον στείλουν σπίτι του με δικό τους πλοίο κ’ πλήρωμα. Όσο ετοιμάζεται το καράβι, οι Φαίηκες τρωγοπίνουν, ενώ ο βάρδος Δημόδοκος τραγουδά για τον τσακωμό του Αχιλλέα με τον Οδυσσέα στην Τροία.

Στη συνέχεια, διοργανώνονται αθλητικοί αγώνες προς τιμήν του ξένου, που μάλιστα αγωνίζεται στον δίσκο κ’ νικάει. Ο Αλκίνοος προστάζει τους Φαίηκες να δείξουν στον ξένο τις ικανότητές τους στον χορό ΄ ο Δημόδοκος τραγουδάει για τους παράνομους έρωτες του Άρη κ’ της Αφροδίτης κ’ ο ξένος επαινεί τους χορευτές.

Ο Αλκίνοος και η παρέα του επιστρέφουν στο ανάκτορο κ’ το βασιλικό ζεύγος ετοιμάζει δώρα για τον ξένο. Στήνεται δείπνο για τους παριστάμενους κ’ ο ξένος παρακαλεί τον Δημόδοκο να τραγουδήσει για το τέχνασμα του ξύλινου αλόγου της Τροίας, αλλά τελικά βάζει τα κλάματα ακούγοντας το τραγούδι του βάρδου. Ο Αλκίνοος κρίνει πως είναι ώρα να ρωτήσει τον ξένο για την ταυτότητά του.

Από την Τροίη ως την Ωγυγίη (ι – μ)

Στο σημείο αυτό (ραψωδίες ι – μ), παρεμβάλλεται μία μεγάλη ενότητα που περιγράφει τις περιπέτειες του Οδυσσέα από το στόμα του ίδιου, όπως τις διηγείται στη βασιλική αίθουσα του Αλκίνοου. Είναι το flash-back (αναδρομή στο παρελθόν), που μας αποκαλύπτει το ταξίδι του Οδυσσέα από την Τροίη ως την άφιξή του στο νησί των Φαιήκων.

Οδύσσεια, περιπέτειες Οδυσσέα, Καλυψώ, Φαίηκες, αφήγηση

  • ραψωδία ι

Ο Οδυσσέας κ’ οι σύντροφοί του αναχωρούν από την Τροίη. Αποβιβάζονται κατά σειρά σε διάφορα μέρη κ’ γνωρίζουν διάφορους λαούς. Αυτοί είναι:

Οι Κίκονες. Κατοικούν στην Ίσμαρο, απέναντι απ’ την Τροίη. Οι Ιθακήσιοι τους νικούν κ’ παίρνουν λάφυρα, όμως ύστερα, παρά τις συμβουλές του Οδυσσέα να φύγουν το γρηγορότερο, το ρίχνουν στο μεθοκόπι, οπότε οι γειτονικοί Κίκονες βρίσκουν ευκαιρία να αντεπιτεθούν κ’ να πετσοκόψουν μερικούς εισβολείς. Ο Οδυσσέας κ’ οι σύντροφοί του αναχωρούν τάχιστα με τα πλοία.

Οι Λωτοφάγοι. Οι άνεμοι φέρνουν τους Ιθακήσιους σε μια άγνωστη παραλία. Το απόσπασμα, που πάει να δει τι σόι άνθρωποι κατοικούν εκεί, δέχεται να φάει κάποιους ντόπιους καρπούς που φέρνουν λησμονιά. Ο Οδυσσέας δίνει εντολή να πάρουν ακόμη και δεμένους τους “ξεχασιάρηδες” στο πλοίο κ΄ όλοι μαζί σαλπάρουν ξανά για την πατρίδα.

Οι Κύκλωπες. Τα πλοία κατευθύνονται σε μια νέα στεριά. Σταματούν σε ένα νησάκι λίγο πιο έξω απ’ την ακτή: η φύση εκεί, ζώα κ’ φυτά, δεν έχει γνωρίσει χέρι ανθρώπου κ’ όλα, αν και άφθονα, είναι σε άγρια κατάσταση. Το κυνήγι, πάντως, πάει καλά και, αφού χορτάσουν, αρχηγός κ’ πλήρωμα κοιμούνται στην παραλία.

Την άλλη μέρα, ο Οδυσσέας παίρνει μερικούς συντρόφους κ’ αποβιβάζεται στην απέναντι στεριά, έχοντας μαζί του ένα ασκί ξεχωριστό κρασί, δώρο από τον ιερέα του Απόλλωνα που είχε προστατέψει από τους συντρόφους κατά την επιδρομή τους στην Ίσμαρο (Κίκονες). Επισκέπτονται τη σπηλιά ενός από αυτά τα τεράστια πλάσματα: οι σύντροφοι παρακαλούν τον Οδυσσέα να πάρουν όσα τυριά κ’ αρνιά μπορούν και να φύγουν αμέσως, όμως ο αρχηγός προτιμά να περιμένει τον βοσκό που κατοικεί εκεί.

Όταν, το βράδυ, ο βοσκός φέρνει τα ζώα στο μαντρί, μία δυσάρεστη έκπληξη περιμένει το απόσπασμα: ο Πολύφημος είναι άγριος, ανθρωποφάγος κ’ δεν φοβάται τους θεούς. Μετά από μια νύχτα αγωνίας, ο Οδυσσέας σκαρφίζεται ένα τέχνασμα για να αποδράσουν: ξεγελά τον Κύκλωπα, τον μεθάει κ’ ύστερα τον τυφλώνει με ένα πρόχειρο δόρυ που είχε φτιάξει. Το επόμενο πρωί, οι Ιθακήσιοι δραπετεύουν από τη σπηλιά, αλλά ο Οδυσσέας, που είχε αρχικά πει στον Κύκλωπα ότι το όνομά του είναι Κανένας (Οὔτις), αποκαλύπτει το πραγματικό του όνομα στον αντίπαλό του. Ο Πολύφημος είναι γιος του Ποσειδώνα κ’ παρακαλεί τον πατέρα του να κάνει το ταξίδι μαρτύριο για τον συγκεκριμένο ανθρωπάκο.

  • ραψωδία κ

Παρά τις απώλειες, οι Ιθακήσιοι συνεχίζουν το ταξίδι τους. Επισκέπτονται κι άλλες στεριές, όπου γνωρίζουν πλάσματα με διάφορες περίεργες συνήθειες:

Η οικογένεια του Αιόλου, φύλακα των ανέμων, κατοικεί στην Αιολία, ένα πλωτό νησί. Ο Αίολος έχει έξι γιους κ’ έξι κόρες που έχουν παντρευτεί μεταξύ τους. Οι Ιθακήσιοι περνούν εκεί έναν μήνα ΄ πριν φύγουν, ο Αίολος εμπιστεύεται στον Οδυσσέα έναν ασκό, όπου έχει κλείσει όλους τους ανέμους που μπορεί να εμποδίσουν το ταξίδι ως την Ιθάκη. Συμβουλεύει τον Οδυσσέα να μην ανοίξει τον ασκό όσο βρίσκεται στη θάλασσα. Ο Οδυσσέας, όμως, αποκοιμιέται λίγο πριν φτάσουν στο νησί τους κ’ οι σύντροφοι, που νομίζουν ότι το σακί έχει μέσα θησαυρούς, το ανοίγουν κρυφά. Η θύελλα, που εξαπολύεται, τους φέρνει πίσω στο νησί του Αιόλου –όμως, αυτή τη φορά, ο οικοδεσπότης τους ξαποστέλνει στο άγνωστο.

Οι Λαιστρυγόνες κατοικούν στην Τηλέπυλο. Τα πλοία του Οδυσσέα μπαίνουν στο λιμάνι της χώρας κ’ ένα απόσπασμα κατεβαίνει για αναγνώριση. Οι άντρες συναντούν μια κοπέλα που έχει βγει για νερό κ’ εκείνη τους δείχνει το σπίτι του πατέρα της. Είναι ο γιγαντόκορμος Αντιφάτης, που αμέσως φωνάζει τους συντοπίτες του για να κυνηγήσουν τους ξένους. Χτυπούν πολλούς Ιθακήσιους με τα καμάκια τους κ’ καταστρέφουν τα πλοία που έχουν προσορμίσει. Το πλοίο του Οδυσσέα, το μοναδικό που ήταν δεμένο έξω από το λιμάνι, γλιτώνει την καταστροφή. Οι άντρες ξεκινούν ξανά για την Ιθάκη.

Η μάγισσα Κίρκη, κόρη του θεού Ήλιου, κατοικεί στην Αίαιη. Αφού προσεγγίσουν την ακτή, ο Οδυσσέας κατεβαίνει για μια αρχική αναγνώριση. Βλέπει καπνό από εστία να υψώνεται στο βάθος κ’ επιστρέφει στην παραλία με θήραμα για να φάνε. Το επόμενο πρωί, μετά από κλήρωση, ένα απόσπασμα με επικεφαλής τον Ευρύλοχο πηγαίνει να δει ποιοι είναι οι κάτοικοι. Οι άντρες φοβούνται, αλλά η Κίρκη τους υποδέχεται κ’ τους προσφέρει φαγητό, όπου έχει ρίξει ένα φάρμακο που τους μεταμορφώνει σε χοίρους. Ο Ευρύλοχος, που μένει κρυμμένος έξω, φέρνει τα μαντάτα για την εξαφάνιση των συντρόφων. Παρακαλεί τον Οδυσσέα να φύγουν άμεσα, όμως εκείνος θέλει πρώτα να απελευθερώσει τους χαμένους συντρόφους του.

Στον δρόμο συναντά τον Ερμή, που του προσφέρει ένα μαγικό φυτό, ώστε να μην τον πιάσουν τα μάγια, καθώς και συμβουλές για να νικήσει τη μάγισσα. Ο Οδυσσέας ακολουθεί τις οδηγίες του Ερμή, φέρνει με τα νερά του την Κίρκη, που μεταμορφώνει ξανά τους συντρόφους σε ανθρώπους.

Μένουν εκεί για έναν ολόκληρο χρόνο, ώσπου οι σύντροφοι ζητούν από τον Οδυσσέα να ξαναφύγουν. Η Κίρκη ανακοινώνει στον ήρωα ότι πρέπει να ζητήσει χρησμό από τον μάντη Τειρεσία για τη συνέχεια του ταξιδιού του. Μόνο που ο Τειρεσίας είναι νεκρός. Ο Οδυσσέας θα πρέπει να ταξιδέψει ως τον Άδη. 

Το επόμενο πρωί, ο Οδυσσέας καλεί τους συντρόφους, για να τους ανακοινώσει τα νέα. Ο νεαρός Ελπήνωρ, μετά το μεθύσι της προηγούμενης νύχτας, τσακίζεται απ’ την ταράτσα. Κανείς από τους Ιθακήσιους δεν χαίρεται με την προοπτική του ταξιδιού στο Βασίλειο των Νεκρών.

  • ραψωδία λ

Οι Ιθακήσιοι ταξιδεύουν ως την άκρη του Ωκεανού, στη χώρα των Κιμμερίων, που βρίσκεται στα πρόθυρα του Άδη. Ακολουθώντας τις οδηγίες της Κίρκης, ο Οδυσσέας θυσιάζει στους νεκρούς κ’ περιμένει να εμφανιστούν οι ψυχές, που διψούν για αίμα.

Πρώτη φτάνει η σκιά του Ελπήνορα, που παραγγέλνει στον αρχηγό του να τον θάψει κ’ να του στήσει μνημείο επιστρέφοντας στην Αιαίη. Ύστερα εμφανίζεται η ψυχή της μητέρας του Οδυσσέα, Αντίκλειας, που δεν αναγνωρίζει τον γιο της.

Καταφτάνει ο Τειρεσίας, πίνει αίμα, δίνει οδηγίες στον Οδυσσέα για τη συνέχεια του ταξιδιού του κ’ για την κατοπινή ζωή του κι ύστερα εξαφανίζεται πίσω στα βάθη του Άδη.

Ο ήρωας αφήνει τη μητέρα του να πιει αίμα: εκείνη τον ενημερώνει για όσα συνέβαιναν στην Ιθάκη ως τον θάνατό της. Το αίμα προσελκύει, στη συνέχεια, μία σειρά από παλιότερες ηρωίδες κ’ μαθαίνουμε λίγα πράγματα για την κάθε μια.

Ο Οδυσσέας διακόπτει την αφήγηση κ’ ξαναζητά να τον στείλουν στην πατρίδα του. Η Αρήτη κ’ ο Αλκίνοος τον διαβεβαιώνουν ότι αυτό θα γίνει κανονικά. Ο Αλκίνοος ζητά να μάθει, αν ο Οδυσσέας είδε κάτω στον Άδη κάποιον από τους Αχαιούς που πολεμούσαν μαζί του στην Τροία. Ο ήρωας ξαναπιάνει την ιστορία του από εκεί που την είχε διακόψει.

Στον Άδη, ο Οδυσσέας συναντά τον Αγαμέμνονα, που τον προειδοποιεί ενάντια στην προδοσία των γυναικών. Ο Αχιλλέας ζητά να μάθει για τον πατέρα κ’ τον γιο του, αλλά ο Οδυσσέας γνωρίζει μόνο για τον δεύτερο. Ο Αίαντας είναι ακόμη κακιωμένος με τον Οδυσσέα κ’ τον αποφεύγει ακόμη και νεκρός. Ο Οδυσσέας βλέπει ακόμη κάποιους καταδικασμένους σε αιώνιο μαρτύριο, καθώς κ’ παλιότερους ήρωες. Θα ήθελε να δει κι άλλους, όμως κρίνει ότι είναι πια ώρα να φεύγει.

  • ραψωδία μ

Οδυσσέας κ’ πλήρωμα επιστρέφουν στην Αιαίη. Η Κίρκη δίνει οδηγίες στον Οδυσσέα για τη συνέχεια του ταξιδιού του. Οι Ιθακήσιοι αναχωρούν. Στον δρόμο τους συναντούν τέρατα κ’ σημεία, τα οποία πρέπει να αποφύγουν με διάφορους τρόπους για να φτάσουν όσο πιο γρήγορα μπορούν στο νησί τους.

Οι Σειρήνες προσελκύουν τους ναυτικούς με το τραγούδι τους κ’ τους οδηγούν να τσακιστούν στα βράχια. Ο Οδυσσέας βουλώνει τα αυτιά των συντρόφων, που θα κωπηλατούν σταθερά, κ’ παραγγέλνει να τον δέσουν γερά στο κατάρτι, για να ακούσει το τραγούδι τους χωρίς να παρασυρθεί.

Η Σκύλλα, το τέρας με τα έξι κεφάλια, κ’η Χάρυβδις, η τρομερή ρουφήχτρα, κατοικούν σε κάποια αντικρυστά βράχια μέσα στη θάλασσα. Ο Οδυσσέας επιλέγει να περάσει κοντά απ’ τη Σκύλλα, ώστε να χάσει όσο το δυνατόν λιγότερους συντρόφους.

Στη Θρινακία έχει τα κοπάδια του από βόδια ο θεός Ήλιος. Ξέροντας ότι δεν πρέπει να τους βάλουν χέρι, ο Οδυσσέας παρακαλεί τους συντρόφους να μην αποβιβαστούν, όμως εκείνοι είναι αποκαμωμένοι κ’ διαφωνούν έντονα. Η έλλειψη ανέμου εγκλωβίζει στο νησί για έναν μήνα τους Ιθακήσιους, που νιώθουν να λιμοκτονούν. Όταν ο Οδυσσέας πάει να προσευχηθεί, οι θεοί τον αποκοιμίζουν κ’ οι σύντροφοι βρίσκουν ευκαιρία να φάνε μερικά βόδια, αψηφώντας την τιμωρία. Ο Ήλιος ζητά από τον Δία να τους τσακίσει.

Ο άνεμος ξαναφυσά κ’ οι Ιθακήσιοι αναχωρούν. Ξεσπά τρικυμία κ’ ένας κεραυνός τσακίζει το καράβι, πνίγοντας όλους, εκτός από τον Οδυσσέα. Η θάλασσα ξαναφέρνει τον ναυαγό στον βράχο της Χάρυβδης, όμως εκείνος γλιτώνει τη ρουφήχτρα γαντζωμένος από μια αγριοσυκιά. Τέλος, το κύμα τον ξεβράζει στην Ωγυγίη, κοντά στην Καλυψώ. 

Με Λίγα Λόγια

Συνοψίζοντας όλη την παραπάνω ανάλυση σε λίγες λέξεις, θα βλέπαμε ότι:

>>>   Το α΄ μέρος της Οδύσσειας είναι αφιερωμένο:

α) στον Τηλέμαχο (νεαρό στα πρόθυρα της ανδρικής ηλικίας): 1/6 της Οδύσσειας, 2.222 στίχοι

β) στον Οδυσσέα (τον “Άνδρα,” όπως τον αποκαλεί ο Όμηρος από την αρχή κιόλας του έπους): τα επόμενα 2/6 της Οδύσσειας, 3.991 στίχοι.  

Οδύσσεια, β΄ μέρος, ν – ω

Μετά την επιστροφή του Οδυσσέα

Πρόκειται για το δεύτερο “μισό” της Οδύσσειας (3/6 του έπους).

Παρακολουθούμε τις περιπέτειες του Οδυσσέα κ’ του Τηλέμαχου στην πατρίδα τους, την Ιθάκη. Ο Οδυσσέας μαθαίνει ότι πρέπει να κανονίσει μία ανοιχτή υπόθεση με κάποιους αντιπάλους (Μνηστήρες), αποκαλύπτεται στον γιο του κ’ καταστρώνει μαζί του σχέδια, γίνονται αναγνωρισμοί, λέγονται ψέματα κ’ αλήθειες, ανταλλάσσονται κωδικοποιημένα μηνύματα.

Δες την περίληψη του β΄ μέρους της Οδύσσειας (έρχεται σύντομα). 

         Διαδίδουμε τα έπη του Ομήρου

Ξέρετε κάποιον μαθητή, φοιτητή, εκπαιδευτικό, φίλο της μυθολογίας ή της κλασικής φιλολογίας, που θα μπορούσε να ενδιαφέρεται γι’ αυτή την Περίληψη της Οδύσσειας ;

Μοιράστε την ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Ομήρου Οδύσσεια is Stephen Fry proof thanks to caching by WP Super Cache