Οδύσσεια: Περίληψη, Τηλεμάχεια (α – δ)

Η Τηλεμάχεια αποτελεί το 1/3 του α΄ μέρους του έπους (συνολικά, το 1/6 της Οδύσσειας). Χωρίζεται, χοντρικά, σε δύο μέρη, καθώς αρχικά παρουσιάζει τον γιο του Οδυσσέα στο σπίτι του (α + β) κ’ ύστερα μακριά από το νησί του, σ’ ένα ταξίδι αναζήτησης (γ + δ), ως εξής:

ραψωδίες α + β

Το πρώτο κομμάτι της Τηλεμάχειας μας δείχνει τον Τηλέμαχο στην Ιθάκη.

  • ραψωδία α

Ο ποιητής μας ενημερώνει για το βασικό πλαίσιο στο οποίο θα κινηθεί στη συνέχεια η ιστορία του (χαρακτήρες, τόποι, θέματα). Έχει έλθει η ώρα για μία νέα τροπή στην τύχη του κεντρικού ήρωα.

Γίνεται συνέλευση των θεών στον Όλυμπο: ο μεγάλος εχθρός του Οδυσσέα, ο θεός Ποσειδών, λείπει μακριά κ’ η θεά Αθηνά βρίσκει ευκαιρία να πείσει τον πατέρα της Δία να αφήσει τον Οδυσσέα να γυρίσει σπίτι του. Ο Ερμής θα μεταφέρει το μήνυμα στη Νύμφη Καλυψώ, που κρατάει τον ήρωα αιχμάλωτο.

Η ίδια η Αθηνά κατεβαίνει στην Ιθάκη με ανθρώπινη μορφή και επισκέπτεται τον γιο του Οδυσσέα, Τηλέμαχο, μοιάζοντας με τον πατρικό φίλο Μέντη. Ο εικοσάχρονος (πάνω-κάτω) Τηλέμαχος είναι παραγκωνισμένος από τους Μνηστήρες της μητέρας του μέσα στο ίδιο του το πατρικό ανάκτορο. Η Αθηνά / Μέντης χρησιμοποιεί διάφορους τρόπους για να δώσει θάρρος στον νεαρό, του υποδεικνύει ένα σχέδιο δράσης και, τέλος, φεύγει φανερώνοντάς του την πραγματική, θεϊκή της ιδιότητα.

Ο Τηλέμαχος, πράγματι, αποκτά μια νέα αυτοπεποίθηση κ’ αυτό φαίνεται στους διαλόγους που κάνει τόσο με την μητέρα του, όσο και με τους Μνηστήρες. Αργά το βράδυ, το ανάκτορο αδειάζει και η γριά υπηρέτρια Ευρύκλεια, που μεγάλωσε τον Τηλέμαχο σαν δεύτερη μητέρα, τον βοηθά να πέσει για ύπνο.

  • ραψωδία β

Ξημερώνει και ο Τηλέμαχος συγκαλεί συνέλευση των Ιθακησίων. Ο νεαρός παίρνει τον λόγο και καταγγέλλει τη συμπεριφορά των Μνηστήρων. Ζητά από τους συντοπίτες του να του συμπαρασταθούν. Οι Μνηστήρες επιμένουν στη στάση τους κ’ κατηγορούν την Πηνελόπη με τα κόλπα της: αυτή, που δεν θέλει να παντρευτεί, είναι η αιτία που μένουν ακόμα εκεί. Ο νέος ζητά πλοίο για να φύγει γυρεύοντας νέα του πατέρα Οδυσσέα. Οι Μνηστήρες δέχονται να φροντίσουν γι’ αυτό δυο πατρικοί φίλοι από την Ιθάκη κ’ διαλύουν τη συνέλευση.

Ο Τηλέμαχος προσεύχεται στην Αθηνά, που καταφτάνει με τη μορφή ενός άλλου πατρικού φίλου από την Ιθάκη, του Μέντορα, και εξηγεί στον νέο ένα σχέδιο για να αναχωρήσουν κρυφά από το νησί.

Ο Τηλέμαχος επιστρέφει στο παλάτι και έχει έναν έντονο διάλογο με τους Μνηστήρες. Ύστερα ζητά από την Ευρύκλεια να τον βοηθήσει, κρυφά, στην προετοιμασία του ταξιδιού κ’ συνεννοείται με τους συντρόφους του, το πλήρωμά του, για την αναχώρηση. Η Αθηνά βυθίζει σε ύπνο τους Μνηστήρες και ο Τηλέμαχος βρίσκει ευκαιρία να ξεγλιστρήσει για το λιμάνι.

ραψωδίες γ + δ

Το δεύτερο κομμάτι της Τηλεμάχειας περιγράφει την επίσκεψη του Τηλέμαχου στην Πελοπόννησο προκειμένου να μάθει νέα για τον πατέρα του:

  • ραψωδία γ

Ο Τηλέμαχος κ’ η Αθηνά / Μέντωρ φτάνουν στην παραλία της Πύλου, όπου ο βασιλιάς Νέστωρ με την οικογένειά του κ’ πολύ λαό θυσιάζουν ταύρους στον Ποσειδώνα. Υποδέχονται τον Τηλέμαχο και ο Νέστωρ τους διηγείται όσα ξέρει: πώς έγινε η αναχώρηση του Οδυσσέα και των άλλων Αχαιών αρχηγών από την Τροία, πώς δολοφονήθηκε ο Αγαμέμνων από τη γυναίκα του κ’ τον εραστή της και πώς εκδικήθηκε ο γιος του σκοτωμένου τους φονιάδες. Συμβουλεύει τον Τηλέμαχο να επισκεφθεί τον βασιλιά της Σπάρτης Μενέλαο. Η Αθηνά αναχωρεί, φανερώνοντας κ’ πάλι την θεϊκή της ιδιότητα.

Ο Νέστωρ φιλοξενεί τον Τηλέμαχο στο ανάκτορό του και, την επόμενη μέρα, ο γιος του Οδυσσέα φεύγει με άρμα για τη Σπάρτη, συνοδευόμενος από τον νεότερο γιο του Νέστορα, Πεισίστρατο. Το βράδυ δέχονται φιλοξενία καθ’ οδόν κ’ την επόμενη μέρα συνεχίζουν τον δρόμο τους.

  • ραψωδία δ

Ο Τηλέμαχος κ’ ο Πεισίστρατος φτάνουν στο παλάτι του Μενέλαου την ώρα που γίνεται γαμήλιο γλέντι για τα παιδιά του βασιλιά. Ο Μενέλαος καλεί τους ξένους στο τσιμπούσι. Υποπτεύεται ότι ο ξένος του είναι γιος του Οδυσσέα ΄ η βασίλισσα Ελένη έρχεται κ’ μιλά ανοιχτά για την ομοιότητα του νεαρού με τον πατέρα του ΄ ο Μενέλαος επιβεβαιώνει. Κλαίνε όλοι μαζί για την κακή μοίρα των δικών τους. Η Ελένη ρίχνει κρυφά στο κρασί ένα φάρμακο για να μη νιώθουν πόνο στην ψυχή ΄ συζητάνε για το ξύλινο άλογο της Τροίας (Δούρειο Ίππο) κι έπειτα πέφτουν για ύπνο.

Την άλλη μέρα, ο Μενέλαος αφηγείται στον Τηλέμαχο τις περιπέτειές του στην Αίγυπτο, μεταφέρει κάποιες παλιές “ειδήσεις” για ήρωες του Τρωικού πολέμου, καθώς κ’ όσα ξέρει για την κατάσταση του Οδυσσέα (βρίσκεται σε ένα μακρινό νησί κ’ δεν μπορεί να φύγει).

Ο ποιητής αφήνει τον Τηλέμαχο στη Σπάρτη και μας μεταφέρει πίσω στην Ιθάκη, όπου οι Μνηστήρες μαθαίνουν για την αναχώρηση του Τηλέμαχου. Οργισμένοι κ’ ανήσυχοι, καταστρώνουν σχέδιο για να τον εξοντώσουν πριν επιστρέψει στο νησί. Κάποιοι από αυτούς αναχωρούν άμεσα για να στήσουν θαλασσινή ενέδρα.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *